Беларусь опубликовала национальный доклад о стресс-тестах АЭС в открытом доступе

Национальный доклад о целевой переоценке безопасности (стресс-тестах) Белорусской АЭС размещен в открытом доступе на сайте Департамента по ядерной и радиационной безопасности МЧС Беларуси (Госатомнадзора).

В национальном докладе представлена информация о законодательной и регулирующей основе для обеспечения безопасности ядерных установок, сведения о площадке размещения АЭС и общие характеристики энергоблоков, концепция обеспечения безопасности станции. В ходе стресс-тестов рассмотрена устойчивость атомной электростанции к экстремальным внешним воздействиям: землетрясениям, затоплениям, экстремальным погодным условиям, а также защита АЭС при потере электроснабжения и потере конечного поглотителя тепла. Отдельная глава посвящена управлению тяжелыми авариями. В заключение приведены возможные меры по повышению безопасности АЭС при возникновении указанных событий.

Доклад подготовлен межведомственной рабочей группой при методологической поддержке европейских экспертов. Результаты стресс-тестов показали, что системы безопасности Белорусской АЭС разработаны с учетом всесторонне рассмотренных внешних событий, а здания, сооружения и оборудование Белорусской АЭС спроектированы в соответствии с действующей нормативной базой. Определены запасы безопасности.

По результатам стресс-тестов разработан план действий (дорожная карта) по формированию и реализации мероприятий, направленных на повышение уровня безопасности Белорусской АЭС.

Доклад будет рассмотрен европейскими экспертами, планирует визит экспертной группы ЕС в Беларусь.

Стресс-тесты представляют собой разовую внеплановую переоценку безопасности. В соответствии с техническими требованиями Европейской группы регуляторов ядерной безопасности (ENSREG) стресс-тесты являются целенаправленной переоценкой атомных электростанций в свете событий, произошедших на «Фукусиме» в 2011 году. Стресс-тесты должны включать подробный анализ экстремальных природных явлений и их комбинаций, которые оказывают влияние на функции безопасности АЭС и могут привести к тяжелой аварии. Беларусь в 2011 году присоединилась к Совместной декларации Европейского союза и государств-соседей по проведению всеобъемлющей оценки рисков и безопасности АЭС и приняла на себя обязательства по проведению стресс-тестов.

Национальный доклад по итогам стресс-тестов Белорусской АЭС передан в Еврокомиссию

Национальный доклад по итогам стресс-тестов Белорусской АЭС передан в Европейскую комиссию, заявила начальник Департамента по ядерной и радиационной безопасности МЧС (Госатомнадзор) Ольга Луговская на брифинге в пресс-центре БЕЛТА.

«Доклад направлен в Еврокомиссию», — сказала Ольга Луговская.

По словам начальника Госатомнадзора, уже сформирована команда европейских экспертов, которая будет принимать участие в рассмотрении национального доклада по итогам стресс-тестов Белорусской АЭС. Рассмотрение такого документа обычно длится несколько месяцев. «По предварительной договоренности, в марте мы ждем приезда европейских экспертов для проведения обсуждений, интервьюирования, обмена мнениями и, возможно, формулирования предложений касательно нашего национального доклада», — пояснила она.

Белорусская АЭС прошла стресс-тесты по стандартам Евросоюза

Выводы национального отчета по итогам стресс-тестов по ядерной безопасности для атомной электростанции в Островце доказывают, что АЭС, которая строится на базе российского дизайна последнего поколения «3+», полностью соответствует самым высоким международным стандартам безопасности.

Эти стандарты, принятые после аварии на АЭС Фукусима в 2011 году, были разработаны для того, чтобы гарантировать, что безопасность будет обеспечена даже в случае отказа основных систем или в результате внешних воздействий.

Начальник Госатомнадзора Ольга Луговская подчеркнула, что безопасность — безусловный приоритет для всех стран, которые вовлечены в строительство и эксплуатацию атомных электростанций.

В Беларуси также разделяют современные международные подходы и осознают важность обеспечения достаточного уровня безопасности строящейся Белорусской АЭС.

«Отмечаем, что такой уровень безопасности установлен в подготовленном нами национальном отчете о стресс-тестах. Мы находимся в статусе страны-новичка в реализации ядерно-энергетической программы, для нас проведение процедуры стресс-тестов является не только надежным инструментом проверки и подтверждения безопасности АЭС, но и точкой роста в отношении развития технических компетенций как регулирующего органа, так и организаций технической поддержки, которые принимали участие в подготовке национального отчета», — добавила Ольга Луговская.

Директор Московского центра Всемирной ассоциации операторов атомных электростанций Василий Аксенов в свою очередь отметил, что ВАО АЭС всецело приветствует проведение любых мероприятий, направленных на повышение ядерной безопасности АЭС. Результаты доклада по итогам стресс-тестов БелАЭС будут учтены при проведении предпусковой партнерской проверки перед началом эксплуатации станции.

«Процесс экспертной оценки — это одна из самых сильных сторон ядерной индустрии. Это важный шаг к обеспечению ядерной безопасности посредством обмена опытом между странами и компаниями-операторами АЭС», — отметил Василий Аксенов.

Землетрясение является одним из возможных факторов внешнего воздействия, которые оценивал белорусский регулятор. По результатам комплексного вероятностного анализа, максимальная интенсивность землетрясения в районе площадки станции — 6 по шкале MSK-64/EMS-98 (не путать со шкалой Рихтера, измеряющей магнитуду), что определено в качестве «проектного землетрясения» для станции. Вместе с тем реакторные установки спроектированы таким образом, чтобы исключить вероятность аварии и безопасно выдержать даже крайне маловероятное землетрясение интенсивностью 8 по шкале 8 MSK-64/EMS-98 (интенсивность в 7 баллов определена для «максимального расчетного землетрясения» АЭС).

Хотя наводнения в районе размещения площадки АЭС невозможны (для этого вода должна подняться на 51,5 м выше исторического максимума), станция выдержит даже такой уровень затопления. Анализ и последующее моделирование показали, что в случае гипотетического наводнения и затопления помещений АЭС, располагающихся ниже уровня земли, угроза для реактора отсутствует.

Даже в случае самых экстремальных погодных условий (которые возникают раз в 10000 лет), таких как повышение температуры воздуха до 50 градусов по Цельсию или смерч со скоростью до 62 м/с или даже в случае комбинации этих двух условий аварии не случится, так как меры безопасности, предусмотренные для защиты от других воздействий (затопление, землетрясение), достаточны для самых экстремальных погодных условий.

Беларусь добровольно предложила провести всеобъемлющую оценку ядерной безопасности на основе критериев ЕС, когда в 2011 году присоединилась к Совместной декларации по проведению всеобъемлющей оценки рисков и безопасности АЭС («стресс-тесты»). Стресс-тесты провели в 2016 году, используя спецификации Европейской комиссии и ENSREG. Работа над национальным отчетом по итогам стресс-тестов была завершена в октябре 2017 года.

Белорусская АЭС строится по типовому российскому проекту с реактором ВВЭР-1200 нового поколения «3+» вблизи Островца (Гродненская область). Первый энергоблок планируется ввести в эксплуатацию в 2019 году, второй — в 2020-м.

ВВЭР-1200 — единственный референтный реактор поколения «3+» в мире с опытом безопасной коммерческой эксплуатации. Первый реактор ВВЭР-1200 был подключен к энергосети в Нововоронеже в 2016 году, второй должен быть подключен до конца 2017 года. Сейчас это самый востребованный новый дизайн в мире, совместивший в себе наиболее продвинутые активные и пассивные защитные системы и соответствующий всем постфукусимским стандартам безопасности, установленным Еврокомиссией, EUR (Клуб европейских эксплуатирующих организаций), ESREG (Европейская группа регуляторов ядерной безопасности) и МАГАТЭ.

Стресс-тесты подтвердили надежность Белорусской АЭС

Белорусская АЭС устойчива к возникновению событий, подобных произошедшим на АЭС «Фукусима», заявила начальник Департамента по ядерной и радиационной безопасности МЧС (Госатомнадзор) Ольга Луговская на брифинге в пресс-центре БЕЛТА, представляя итоги стресс-тестов на БелАЭС.

«Белорусская АЭС устойчива к возникновению исходных событий, произошедших на АЭС «Фукусима», — отметила Ольга Луговская.

По итогам стресс-тестов также сделаны выводы, что системы безопасности Белорусской АЭС разработаны с учетом всестороннего рассмотрения внешних событий, здания, сооружения и оборудование станции спроектированы в соответствии с действующей нормативной базой, определены запасы безопасности. «То есть определен некий запас, который больше, чем обязательные требования, сформулированные в нормативных правовых документах, — пояснила она. — Безопасности много не бывает, поэтому наша задача состояла еще и в том, чтобы предложить меры по ее усилению, то есть увеличить запасы безопасности». Соответствующий план мероприятий по усилению безопасности станции находится в стадии подготовки, уточнила Ольга Луговская.

В соответствии с процедурой проведения стресс-тестов Белорусская АЭС выполнила самооценку безопасности и в марте 2017 года представила отчет в Госатомнадзор. Департамент организовал проведение экспертизы безопасности отчета, которую выполнял Объединенный институт энергетических и ядерных исследований — Сосны. Результаты экспертизы стали основой для подготовки национального доклада о стресс-тестах Белорусской АЭС.

Правительством Беларуси было принято решение о создании межведомственной рабочей группы, которая работала над подготовкой национального доклада. В состав группы вошли представители МЧС, Минприроды, Минздрава, Национальной академии наук, Белорусской АЭС. Работа над докладом выполнялась при методологической поддержке европейских экспертов в рамках проекта международной технической помощи Европейской комиссии.

ИНТЕРВЬЮ: Строительство АЭС делает национальную экономику более конкурентоспособной — венгерский эксперт

Беларусь активно готовится к жизни с собственной атомной энергией: запуск в эксплуатацию первого энергоблока АЭС должен состояться уже в 2019 году. Развитие атомной отрасли — это общемировой тренд. Таково мнение Жолта Харфаша, члена венгерского общества Elektrotechnika — крупнейшей независимой профессиональной организации Венгрии в данной отрасли. Сегодня эта страна готовится приступить к строительству новых энергоблоков АЭС «Пакш-2» — причем по тому же проекту, который в данный момент реализует Беларусь. О том, насколько полезен белорусский опыт венгерским энергетикам, способны ли альтернативные источники стать достойной заменой существующим и чему научил мировое сообщество опыт Фукусимы, эксперт рассказал в интервью БЕЛТА.

— Господин Харфаш, почему тема атомной энергетики по-прежнему актуальна для мира?

— По моему глубокому убеждению, полноценных альтернатив атомной энергетике сегодня не существует. Согласно прогнозам и анализам международных организаций, для выполнения обязательств по защите климата необходимо развивать не только возобновляемые источники энергии, но и атомную энергетику. Причем, вопреки расхожему мнению, эти два источника вовсе не являются взаимоисключающими. Наоборот, они друг друга дополняют и тем самым обеспечивают устойчивость энергоснабжения той или иной страны.

Приведу конкретные примеры. Что касается обязательств по сокращению выброса СO2 в атмосферу, во Франции, где доля атомной энергетики составляет 70-75%, уровень выбросов углекислого газа — один из самых низких: 117 г на киловатт-час. В Германии же, несмотря на имеющиеся альтернативные мощности (ветряные и солнечные установки) и политику по отказу от АЭС, выбросы CO2 на киловатт-час практически в четыре раза больше: 412 г (примеры приведены по данным www.electricitymap.org, актуальным на момент интервью. — Прим. БЕЛТА).

— Для каких стран атомная энергетика может стать оптимальным выбором для ухода от углеродного топлива? В частности, почему она актуальна для Беларуси и Венгрии?

— И не только для них, а для всех стран, которые нуждаются в стабильности снабжения, укреплении безопасности и независимости в области энергетики.

Атомная станция позволяет производить более дешевую энергию по сравнению с другими видами генерации — значит, способствует укреплению конкурентоспособности национальной экономики.

Это именно то, что нужно как Венгрии, так и Беларуси.

Свою роль играют не только экономические, но и географические особенности. Так, например, в Венгрии значительную долю в структуре энергопотребления занимает импорт: сегодня за счет этого покрывается 30-33% потребностей нашей страны в электричестве. Замещать этот импорт как раз и поможет строительство собственной АЭС. Что касается возобновляемых источников, то в Венгрии для их активного внедрения нет достаточных мощностей и необходимых природных ресурсов. Поэтому акцент на атомной энергетике как на базовой — очевидное решение.

— Как вы оцениваете проект, по которому строится Белорусская АЭС?

— Знаком достаточно хорошо с проектом и оцениваю весьма высоко — учитывая, что по такому же проекту в ближайшей перспективе планируется строительство АЭС «Пакш-2» в Венгрии. Так же, как и на возводимой Белорусской АЭС, это два энергоблока ВВЭР-1200 мощностью по 1200 МВт. Они относятся к поколению «3+» и представляют самую современную из существующих в настоящее время технологий. Факт их соответствия европейским и мировым стандартам подтвердили авторитетные международные организации — Еврокомиссия и МАГАТЭ.

— Приходится ли Венгрии сталкиваться с настороженным отношением к запланированному строительству со стороны соседей?

— В соответствии с европейскими и международными требованиями, Венгрия проводила консультации, кампании по информированию, слушания, в которых могли участвовать различные заинтересованные организации: правительственные, экологические. Венгерские специалисты были готовы ответить на все вопросы зарубежных коллег. Такие слушания проводились в рамках экологического лицензирования в Украине, Словакии, Румынии, Сербии, Австрии, Германии. Что касается возможных нападок, определенный протест наблюдается со стороны Австрии, поскольку эта страна возражает против использования атомной энергии в соседних государствах (не только в Венгрии, но и в Чехии). При этом надо учесть тот факт, что у Австрии совершенно другие географические условия и энергоснабжение более чем на 70% обеспечивается за счет гидроэнергетики. В Венгрии таких возможностей нет, в то время как по причинам, которые я уже озвучивал, атомная станция ей просто необходима. Уже существующие мощности — четыре энергоблока АЭС «Пакш», которые обеспечивают более 50% производства электроэнергии, — необходимо замещать. В период с 2032 по 2037 год АЭС «Пакш» будет остановлена полностью, так что вопрос о необходимости строительства и ввода в эксплуатацию АЭС «Пакш-2» крайне актуален уже сегодня.

— Насколько опыт Беларуси в строительстве АЭС может быть полезен другим странам, в частности, Венгрии?

— Когда Венгрия только приступит к реализации своего проекта, в Беларуси уже будут работать два энергоблока. Поэтому опыт, накопленный вашей страной в ходе их сооружения и эксплуатации, будет, безусловно, очень полезным для Венгрии.

Венгрия поддерживает связи со всеми операторами АЭС, поэтому, безусловно, будет осуществляться сотрудничество и с Беларусью. Пока наш проект находится на стадии лицензирования, но венгерские специалисты уже посещали Белорусскую АЭС, чтобы изучить важные нюансы организации будущего строительства (в частности, вопросы размещения строителей). Уверен, что подобный обмен опытом с белорусскими коллегами будет активно продолжаться.

— Как изменилась атомная энергетика со времен крупных аварий, которые произошли на Чернобыльской и Фукусимской АЭС? Стали ли технологии более безопасными?

— Как инженер-атомщик могу сказать, что самый главный принцип при проектировании атомных электростанций — это безопасность. Опыт, полученный в результате аварий на ЧАЭС и АЭС «Фукусима», был использован для совершенствования применяемых технологий — в том числе и с точки зрения их безопасности.

В частности, тот проект, по которому строятся Белорусская АЭС и подобные ей объекты, соответствует строжайшим современным международным требованиям безопасности — так называемым постфукусимским требованиям, что было подтверждено международными организациями.

Применяемые решения позволяют предотвратить все теоретически возможные последствия тяжелых аварийных ситуаций, в первую очередь, попадание радиоактивных веществ в окружающую среду. В качестве конкретных примеров таких решений можно упомянуть совершенно инновационные пассивные решения, включая пассивный отвод тепла и ловушку расплава.

О том, что этот тип реакторов безопасен, говорит не Россия, не Венгрия и не Беларусь, а международные организации, которые проводили соответствующие исследования: Европейский союз и МАГАТЭ.

— Какими вы видите перспективы развития атомной энергетики?

— Все большее число стран вступает на путь использования атомной энергии, видя в ней относительно недорогой и надежный источник обеспечения растущих потребностей в электроэнергии. Технологии развиваются, ведутся продвинутые исследования и работы по созданию реакторов четвертого поколения (с замыканием топливного цикла), которые смогут обеспечивать стабильное энергоснабжение на действительно длительную перспективу. Так что списывать ее со счетов явно преждевременно.

Тэма тыдня: Стрэс-тэсты пацвердзілі надзейнасць Беларускай АЭС

Беларусь апублікавала нацыянальны даклад аб стрэс-тэстах АЭС у адкрытым доступе

Нацыянальны даклад аб мэтавай пераацэнцы бяспекі (стрэс-тэстах) Беларускай АЭС размешчаны ў адкрытым доступе на сайце Дэпартамента па ядзернай і радыяцыйнай бяспецы МНС Беларусі (Дзяржатамнагляду).

У нацыянальным дакладзе прадстаўлена інфармацыя аб заканадаўчай і рэгулюючай аснове для гарантавання бяспекі ядзерных установак, звесткі аб пляцоўцы размяшчэння АЭС і агульныя характарыстыкі энергаблокаў, канцэпцыя гарантавання бяспекі станцыі. У ходзе стрэс-тэстаў разгледжана ўстойлівасць атамнай электрастанцыі да экстрэмальных знешніх уздзеянняў: землетрасенняў, затапленняў, экстрэмальных умоў надвор’я, а таксама абарона АЭС пры страце электразабеспячэння і страце канечнага паглынальніка цяпла. Асобная глава прысвечана кіраванню цяжкімі аварыямі. На заканчэнне прыведзены магчымыя меры па павышэнні бяспекі АЭС пры ўзнікненні пералічаных падзей.

Даклад падрыхтаваны міжведамаснай рабочай групай пры метадалагічнай падтрымцы еўрапейскіх экспертаў. Вынікі стрэс-тэстаў паказалі, што сістэмы бяспекі Беларускай АЭС распрацаваны з улікам усебакова разгледжаных знешніх падзей, а будынкі, збудаванні і абсталяванне Беларускай АЭС спраектаваны ў адпаведнасці з дзеючай нарматыўнай базай. Вызначаны запасы бяспекі.

Па выніках стрэс-тэстаў распрацаваны план дзеянняў (дарожная карта) па фарміраванні і рэалізацыі мерапрыемстваў, накіраваных на павышэнне ўзроўню бяспекі Беларускай АЭС.

Даклад будзе разгледжаны еўрапейскімі экспертамі, плануецца візіт экспертнай групы ЕС у Беларусь.

Стрэс-тэсты ўяўляюць сабой разавую пазапланавую пераацэнку бяспекі. У адпаведнасці з тэхнічнымі патрабаваннямі Еўрапейскай групы рэгулятараў ядзернай бяспекі (ENSREG) стрэс-тэсты з’яўляюцца мэтанакіраванай пераацэнкай атамных электрастанцый у святле падзей, што адбыліся на «Фукусіме» ў 2011 годзе. Стрэс-тэсты павінны ўключаць падрабязны аналіз экстрэмальных прыродных з’яў і іх камбінацый, якія аказваюць уплыў на функцыі бяспекі АЭС і могуць прывесці да цяжкай аварыі. Беларусь у 2011 годзе далучылася да Сумеснай дэкларацыі Еўрапейскага саюза і дзяржаў-суседак па правядзенні ўсёабдымнай ацэнкі рызык і бяспекі АЭС і прыняла на сябе абавязацельствы па правядзенні стрэс-тэстаў.

Нацыянальны даклад па выніках стрэс-тэстаў Беларускай АЭС перададзены ў Еўракамісію

Нацыянальны даклад па выніках стрэс-тэстаў Беларускай АЭС перададзены ў Еўрапейскую камісію, заявіла начальнік Дэпартамента па ядзернай і радыяцыйнай бяспецы МНС (Дзяржатамнагляд) Вольга Лугаўская на брыфінгу ў прэс-цэнтры БЕЛТА.

«Даклад накіраваны ў Еўракамісію», — сказала Вольга Лугаўская.

Паводле слоў начальніка Дзяржатамнагляду, ужо сфарміравана каманда еўрапейскіх экспертаў, якая будзе прымаць удзел у разглядзе нацыянальнага даклада па выніках стрэс-тэстаў Беларускай АЭС. Разгляд такога дакумента звычайна доўжыцца некалькі месяцаў. «Па папярэдняй дамоўленасці, у сакавіку мы чакаем прыезду еўрапейскіх экспертаў для правядзення абмеркаванняў, інтэрв’юіравання, абмену думкамі і, магчыма, фармулявання прапаноў адносна нашага нацыянальнага даклада», — растлумачыла яна.

Беларуская АЭС прайшла стрэс-тэсты па стандартах Еўрасаюза

Вывады нацыянальнай справаздачы па выніках стрэс-тэстаў па ядзернай бяспецы для атамнай электрастанцыі ў Астраўцы даказваюць, што АЭС, якая будуецца на базе расійскага дызайну апошняга пакалення «3+», поўнасцю адпавядае самым высокім міжнародным стандартам бяспекі.

Гэтыя стандарты, прынятыя пасля аварыі на АЭС Фукусіма ў 2011 годзе, былі распрацаваны для таго, каб гарантаваць, што бяспека будзе гарантавана нават у выпадку адмовы асноўных сістэм або ў выніку знешніх уздзеянняў.

Начальнік Дзяржатамнагляду Вольга Лугаўская падкрэсліла, што бяспека — безумоўны прыярытэт для ўсіх краін, якія ўключаны ў будаўніцтва і эксплуатацыю атамных электрастанцый.

У Беларусі таксама падзяляюць сучасныя міжнародныя падыходы і ўсведамляюць важнасць забеспячэння дастатковага ўзроўню бяспекі Беларускай АЭС.

«Адзначаем, што такі ўзровень бяспекі ўстаноўлены ў падрыхтаванай намі нацыянальнай справаздачы аб стрэс-тэстах. Мы знаходзімся ў статусе краіны-навічка ў рэалізацыі ядзерна-энергетычнай праграмы, для нас правядзенне працэдуры стрэс-тэстаў з’яўляецца не толькі надзейным інструментам праверкі і пацвярджэння бяспекі АЭС, але і кропкай росту ў адносінах да развіцця тэхнічных кампетэнцый як рэгулюючага органа, так і арганізацый тэхнічнай падтрымкі, якія прымалі ўдзел у падрыхтоўцы нацыянальнай справаздачы», — дадала Вольга Лугаўская.

Дырэктар Маскоўскага цэнтра Сусветнай асацыяцыі аператараў атамных электрастанцый Васіль Аксёнаў у сваю чаргу адзначыў, што САА АЭС вітае правядзенне любых мерапрыемстваў, накіраваных на павышэнне ядзернай бяспекі АЭС. Вынікі даклада па выніках стрэс-тэстаў БелАЭС будуць улічаны пры правядзенні перадпускавой партнёрскай праверкі перад пачаткам эксплуатацыі станцыі.

«Працэс экспертнай ацэнкі — гэта адзін з самых моцных бакоў ядзернай індустрыі. Гэта важны крок да забеспячэння ядзернай бяспекі з дапамогай абмену вопытам паміж краінамі і кампаніямі — аператарамі АЭС», — адзначыў Васіль Аксёнаў.

Землетрасенне з’яўляецца адным з магчымых фактараў знешняга ўздзеяння, якія ацэньваў беларускі рэгулятар. Па выніках комплекснага аналізу, максімальная інтэнсіўнасць землетрасення ў раёне пляцоўкі станцыі — 6 па шкале MSK-64/EMS-98 (не блытаць са шкалой Рыхтэра, якая вымярае магнітуду), што вызначана ў якасці «праектнага землетрасення» для станцыі. Разам з тым рэактарныя ўстаноўкі спраектаваны такім чынам, каб выключыць верагоднасць аварыі і бяспечна вытрымаць нават малаверагоднае землетрасенне інтэнсіўнасцю 8 па шкале 8 MSK-64/EMS-98 (інтэнсіўнасць 7 балаў вызначана для «максімальнага разліковага землетрасення» АЭС).

Хоць паводкі ў раёне размяшчэння пляцоўкі АЭС немагчымы (для гэтага вада павінна падняцца на 51,5 м вышэй за гістарычны максімум), станцыя вытрымае нават такі ўзровень затаплення. Аналіз і наступнае мадэляванне паказалі, што ў выпадку гіпатэтычнай паводкі і затаплення памяшканняў АЭС, якія размяшчаюцца ніжэй за ўзровень зямлі, пагроза для рэактара адсутнічае.

Нават у выпадку самых экстрэмальных умоў надвор’я (якія ўзнікаюць раз у 10 000 гадоў), такіх як павышэнне тэмпературы паветра да 50 градусаў па Цэльсіі, або смерч са скорасцю да 62 м/с, або нават у выпадку камбінацыі гэтых дзвюх умоў аварыі не здарыцца, паколькі меры бяспекі, прадугледжаныя для аховы ад іншых уздзеянняў (затапленне, землетрасенне), дастатковыя для самых экстрэмальных умоў надвор’я.

Беларусь добраахвотна прапанавала правесці ўсёабдымную ацэнку ядзернай бяспекі на аснове крытэрыяў ЕС, калі ў 2011 годзе далучылася да Сумеснай дэкларацыі па правядзенні ўсёабдымнай ацэнкі рызык і бяспекі АЭС («стрэс-тэсты»). Стрэс-тэсты правялі ў 2016 годзе, выкарыстоўваючы спецыфікацыі Еўрапейскай камісіі і ENSREG. Работа над нацыянальнай справаздачай па выніках стрэс-тэстаў была завершана ў кастрычніку 2017 года.

Беларуская АЭС будуецца па тыпавым расійскім праекце з рэактарам ВВЭР-1200 новага пакалення «3+» паблізу Астраўца (Гродзенская вобласць). Першы энергаблок плануецца ўвесці ў эксплуатацыю ў 2019 годзе, другі — у 2020-м.

ВВЭР-1200 — адзіны рэферэнтны рэактар пакалення «3+» у свеце з вопытам бяспечнай камерцыйнай эксплуатацыі. Першы рэактар ВВЭР-1200 быў падключаны да энергасеткі ў Новаваронежы ў 2016 годзе, другі павінен быць падключаны да канца 2017 года. Цяпер гэта самы запатрабаваны новы дызайн у свеце, які сумясціў у сабе найбольш развітыя актыўныя і пасіўныя ахоўныя сістэмы і адпавядае ўсім постфукусімскім стандартам бяспекі, устаноўленым Еўракамісіяй, EUR (Клуб еўрапейскіх эксплуатуючых арганізацый), ESREG (Еўрапейская група рэгулятараў ядзернай бяспекі) і МАГАТЭ.

Стрэс-тэсты пацвердзілі надзейнасць Беларускай АЭС

Беларуская АЭС устойлівая да ўзнікнення падзей, падобных да тых, што адбыліся на АЭС «Фукусіма», заявіла начальнік Дэпартамента па ядзернай і радыяцыйнай бяспецы МНС (Дзяржатамнагляд) Вольга Лугаўская на брыфінгу ў прэс-цэнтры БЕЛТА, прадстаўляючы вынікі стрэс-тэстаў на БелАЭС.

«Беларуская АЭС устойліва да ўзнікнення зыходных падзей, падобных да тых, што адбыліся на АЭС «Фукусіма», — адзначыла Вольга Лугаўская.

Па выніках стрэс-тэстаў таксама зроблены высновы, што сістэмы бяспекі Беларускай АЭС распрацаваны з улікам усебаковага разгляду знешніх падзей, будынкі, збудаванні і абсталяванне станцыі спраектаваны ў адпаведнасці з дзеючай нарматыўнай базай, вызначаны запасы бяспекі. «Вызначаны нейкі запас, які большы, чым абавязковыя патрабаванні, сфармуляваныя ў нарматыўных прававых дакументах, — растлумачыла яна. — Бяспекі шмат не бывае, таму наша задача заключалася яшчэ і ў тым, каб прапанаваць меры па яе ўзмацненні, гэта значыць павялічыць запасы бяспекі». Адпаведны план мерапрыемства па ўзмацненні бяспекі станцыі знаходзіцца ў стадыі падрыхтоўкі, удакладніла Вольга Лугаўская.

У адпаведнасці з працэдурай правядзення стрэс-тэстаў Беларуская АЭС выканала самаацэнку бяспекі і ў сакавіку 2017 года прадставіла справаздачу ў Дзяржатамнагляд. Дэпартамент арганізаваў правядзенне экспертызы бяспекі справаздачы, якую выконваў Аб’яднаны інстытут энергетычных і ядзерных даследаванняў — Сосны. Вынікі экспертызы сталі асновай для падрыхтоўкі нацыянальнага даклада аб стрэс-тэстах Беларускай АЭС.

Урадам Беларусі было прынята рашэнне аб стварэнні міжведамаснай рабочай групы, якая працавала над падрыхтоўкай нацыянальнага даклада. У склад групы ўвайшлі прадстаўнікі МНС, Мінпрыроды, Міністэрства аховы здароўя, Нацыянальнай акадэміі навук, Беларускай АЭС. Работа над дакладам выконвалася пры метадалагічнай падтрымцы еўрапейскіх экспертаў у рамках праекта міжнароднай тэхнічнай дапамогі Еўрапейскай камісіі.

ІНТЭРВ’Ю: Будаўніцтва АЭС робіць нацыянальную эканоміку больш канкурэнтаздольнай — венгерскі эксперт

Беларусь актыўна рыхтуецца да жыцця з уласнай атамнай энергіяй: запуск у эксплуатацыю першага энергаблока АЭС павінен адбыцца ўжо ў 2019 годзе. Развіццё атамнай галіны — гэта агульнасусветны трэнд. Такое меркаванне Жолта Харфаша, члена венгерскага таварыства Elektrotechnika — буйнейшай незалежнай прафесійнай арганізацыі Венгрыі ў гэтай галіне. Сёння гэта краіна рыхтуецца пачаць будаўніцтва новых энергаблокаў АЭС «Пакш-2» — прычым па тым жа праекце, які на гэты момант рэалізуе Беларусь. Аб тым, наколькі карысны беларускі вопыт венгерскім энергетыкам, ці могуць альтэрнатыўныя крыніцы стаць дастойнай заменай існуючым і чаму навучыў сусветную супольнасць вопыт Фукусімы, эксперт расказаў у інтэрв’ю БЕЛТА.

— Спадар Харфаш, чаму тэма атамнай энергетыкі па-ранейшаму актуальна для свету?

— Па маім глыбокім перакананні, паўнацэнных альтэрнатыў атамнай энергетыцы сёння не існуе. Згодна з прагнозам і аналізам міжнародных арганізацый, для выканання абавязацельстваў па ахове клімату неабходна развіваць не толькі аднаўляльныя крыніцы энергіі, але і атамную энергетыку. Прычым, насуперак шырока распаўсюджанаму меркаванню, гэтыя дзве крыніцы зусім не з’яўляюцца ўзаемавыключальнымі. Наадварот, яны дапаўняюць адна адну і тым самым забяспечваюць устойлівасць энергазабеспячэння той ці іншай краіны.

Прывяду канкрэтныя прыклады. Што датычыцца абавязацельстваў па скарачэнні выкіду СО2 у атмасферу, у Францыі, дзе доля атамнай энергетыкі складае 70-75 працэнтаў, узровень выкідаў вуглякіслага газу — адзін з самых нізкіх: 117 г на кілават-гадзіну. У Германіі ж нягледзячы на існуючыя альтэрнатыўныя магутнасці (ветраныя і сонечныя ўстаноўкі) і палітыку па адмове ад АЭС выкіды CO2 на кілават-гадзіну практычна ў чатыры разы большыя: 412 г (прыклады прыведзены паводле даных www.electricitymap.org, актуальных на момант інтэрв’ю. — Заўвага БЕЛТА).

— Для якіх краін атамная энергетыка можа стаць аптымальным выбарам для адыходу ад вугляроднага паліва? У прыватнасці, чаму яна актуальна для Беларусі і Венгрыі?

— І не толькі для іх, а для ўсіх краін, якія маюць патрэбу ў стабільнасці забеспячэння, умацаванні бяспекі і незалежнасці ў галіне энергетыкі.

Атамная станцыя дае магчымасць атрымліваць больш танную энергію ў параўнанні з іншымі відамі генерацыі — значыць, садзейнічае ўмацаванню канкурэнтаздольнасці нацыянальнай эканомікі.

Гэта менавіта тое, што патрэбна як у Венгрыі, так і Беларусі.

Сваю ролю адыгрываюць не толькі эканамічныя, але і геаграфічныя асаблівасці. Так, напрыклад, у Венгрыі значную долю ў структуры энергаспажывання займае імпарт: сёння за кошт гэтага пакрываецца 30-33 працэнты патрэбнасцей нашай краіны ў электрычнасці. Замяшчаць гэты імпарт якраз і дапаможа будаўніцтва ўласнай АЭС. Што датычыцца аднаўляльных крыніц, то ў Венгрыі для іх актыўнага ўкаранення няма дастатковых магутнасцей і неабходных прыродных рэсурсаў. Таму акцэнт на атамнай энергетыцы як на базавай — відавочнае рашэнне.

— Як вы ацэньваеце праект, па якім будуецца Беларуская АЭС?

— Знаёмы дастаткова добра з праектам і ацэньваю вельмі высока — улічваючы, што па такім жа праекце, у бліжэйшай перспектыве плануецца будаўніцтва АЭС «Пакш-2» у Венгрыі. Гэтак жа, як і на ўзводзімай Беларускай АЭС, гэта два энергаблокі ВВЭР-1200 магутнасцю па 1200 МВт. Яны адносяцца да пакалення «3+» і прадстаўляюць самую сучасную з існуючых цяпер тэхналогій. Факт іх адпаведнасці еўрапейскім і сусветным стандартам пацвердзілі аўтарытэтныя міжнародныя арганізацыі — Еўракамісія і МАГАТЭ.

— Ці даводзіцца Венгрыі сутыкацца з насцярожаным стаўленнем да запланаванага будаўніцтва з боку суседзяў?

— У адпаведнасці з еўрапейскімі і міжнароднымі патрабаваннямі, Венгрыя праводзіла кансультацыі, кампаніі па інфармаванні, слуханні, у якіх маглі ўдзельнічаць розныя зацікаўленыя арганізацыі: урадавыя, экалагічныя. Венгерскія спецыялісты былі гатовы адказаць на ўсе пытанні замежных калег. Такія слуханні праводзіліся ў рамках экалагічнага ліцэнзавання ва Украіне, Славакіі, Румыніі, Сербіі, Аўстрыі, Германіі. Што датычыцца магчымых нападкаў, пэўны пратэст назіраецца з боку Аўстрыі, паколькі гэта краіна выступае супраць выкарыстання атамнай энергіі ў суседніх дзяржавах (не толькі ў Венгрыі, але і ў Чэхіі). Пры гэтым трэба ўлічыць той факт, што ў Аўстрыі зусім іншыя геаграфічныя ўмовы і энергазабеспячэнне больш як на 70 працэнтаў забяспечваецца за кошт гідраэнергетыкі. У Венгрыі такіх магчымасцей няма, у той час як па прычынах, якія я ўжо агучваў, атамная станцыя ёй проста неабходна. Ужо існуючыя магутнасці — чатыры энергаблокі АЭС «Пакш», якія забяспечваюць больш за 50 працэнтаў выпрацоўкі электраэнергіі, — неабходна замяшчаць. У перыяд з 2032 па 2037 год АЭС «Пакш» будзе спынена поўнасцю, таму пытанне аб неабходнасці будаўніцтва і ўводу ў эксплуатацыю АЭС «Пакш-2» вельмі актуальнае ўжо сёння.

— Наколькі вопыт Беларусі ў будаўніцтве АЭС можа быць карысны іншым краінам, у прыватнасці, Венгрыі?

— Калі Венгрыя толькі пачне рэалізацыю свайго праекта, у Беларусі ўжо будуць працаваць два энергаблокі. Таму вопыт, набыты вашай краінай у ходзе іх узвядзення і эксплуатацыі, будзе, безумоўна, вельмі карысны для Венгрыі.

Венгрыя падтрымлівае сувязі з усімі аператарамі АЭС, таму, безумоўна, будзе ажыццяўляцца супрацоўніцтва і з Беларуссю. Пакуль наш праект знаходзіцца на стадыі ліцэнзавання, але венгерскія спецыялісты ўжо наведвалі Беларускую АЭС, каб вывучыць важныя нюансы арганізацыі будучага будаўніцтва (у прыватнасці, пытанні размяшчэння будаўнікоў). Упэўнены, што такі абмен вопытам з беларускімі калегамі будзе актыўна прадаўжацца.

— Як змянілася атамная энергетыка з часоў буйных аварый, якія адбыліся на Чарнобыльскай і Фукусімскай АЭС? Ці сталі тэхналогіі больш бяспечнымі?

— Як інжынер-атамшчык, магу сказаць, што самы галоўны прынцып пры праектаванні атамных электрастанцый — гэта бяспека. Вопыт, атрыманы ў выніку аварый на ЧАЭС і АЭС «Фукусіма», быў выкарыстаны для ўдасканалення прымяняемых тэхналогій — у тым ліку і з пункту гледжання іх бяспекі.

У прыватнасці, той праект, па якім будуюцца Беларуская АЭС і падобныя да яе аб’екты, адпавядае строгім сучасным міжнародным патрабаванням бяспекі — так званым постфукусімскім патрабаванням, што было пацверджана міжнароднымі арганізацыямі.

Рашэнні, што прымяняюцца, даюць магчымасць прадухіліць усе тэарэтычна магчымыя наступствы цяжкіх аварыйных сітуацый, у першую чаргу, пападанне радыеактыўных рэчываў у навакольнае асяроддзе. У якасці канкрэтных прыкладаў такіх рашэнняў можна згадаць цалкам інавацыйныя пасіўныя рашэнні, уключаючы пасіўны адвод цяпла і пастку расплаву.

Аб тым, што гэты тып рэактараў бяспечны, гаворыць не Расія, не Венгрыя і не Беларусь, а міжнародныя арганізацыі, якія праводзілі адпаведныя даследаванні: Еўрапейскі саюз і МАГАТЭ.

— Якімі вы бачыце перспектывы развіцця атамнай энергетыкі?

— Усё большая колькасць краін уступае на шлях выкарыстання атамнай энергіі, бачачы ў ёй адносна недарагую і надзейную крыніцу забеспячэння ўсё большых патрэбнасцей у электраэнергіі. Тэхналогіі развіваюцца, вядуцца даследаванні і работы па стварэнні рэактараў чацвёртага пакалення (з замыканнем паліўнага цыкла), якія змогуць забяспечваць стабільнае энергазабеспячэнне на сапраўды працяглую перспектыву. Таму спісваць яе з рахунку яўна дачасна.

БЕЛТА.