Перажыўшы асабіста фашысцкую навалу, з вялікім хваляваннем бяру ў рукі падшыўку “Кіраўца” ваеннага часу. Гартаю пажоўклыя ад даўнасці лісткі, якія адрозніваюцца як па фармату, так і па колеру, што сведчыць аб дэфіцыце паперы ў тыя часы. Не ўсе нумары захаваліся. Але і тыя, якія засталіся, з’яўляюцца сведкамі баявых будняў партызан Кіраўшчыны.

Жыхары раёна з першых дзён фашысцкай акупацыі адчулі звярыную сутнасць захопнікаў і прасякнуліся лютай нянавісцю да ворага. Рэжым рэпрэсій і тэрору не пахіснуў веру ў сваю незалежнасць. У канцы 1941 і пачатку 1942 гадоў на Кіраўшчыне ўзніка­юць партызанскія атрады, якія становяцца грознай сілай у барацьбе з захопнікамі і іх памагатымі. 3 цягам часу партызанскі рух расце і ўзмацняецца, атрады аб’ядноўваюцца ў брыгады, а затым і ў аператыўнае злучэнне. Вялікую ролю ў выкрыцці хлуслівай прапаганды і звярынага аблічча фашызму адыгралі сродкі масавай інфармацыі.
Спачатку кіраўчане-патрыёты выпускалі рукапісныя лістоўкі, у якіх заклікалі не даваць ворагу спакою, зні­шчаць яго жывую сілу і матэрыяльныя сродкі, камунікацыі. Справы ў партызан пайшлі лепш, калі з Вялікай зямлі былі дастаўлены пераносны друкарскі станок і радыёстанцыя, што давала магчымасць аднавіць выпуск раённай газеты «Кіравец». Першы нумар выйшаў у сакавіку 1942 года. У ім, як і ў наступных, – лозунг: “Смерць нямецкім акупантам!”, а побач – заклік: “Прачытай – перадай другому!”.
Як правіла, на першай старонцы змяшчалася паведамленне Савецкага Інфармбюро аб падзеях на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Вось адзін з нумароў “Кіраўца” за 15 жніўня 1943 года: “На працягу 11 жніўня нашы войскі на Бранскім накірунку, пераадольва­ючы супраціўленне ворага, працягвалі наступленне і прайшлі наперад ад 6 да 10 кіламетраў, занялі шэраг населеных пунктаў, сярод якіх – буйны цэнтр Аляксандраўка.
На Харкаўскім накірунку нашы войскі, пера­адольваючы супраціўленне ворага, выйшлі наперад ад 10 да 15 кіламетраў і занялі гарады Ахтырка, Краскуцк і іншыя. Чыгунка Харкаў – Палтава перарэзана нашымі войскамі”.
Уся першая паласа газеты ад 6 жніўня 1943 года адведзена ліквідацыі Арлоўскага плацдарма немцаў і выз­валенню савецкімі войскамі гарадоў Арол і Белгарад. А 12 снежня 1943 года апублікаваны матэрыялы Канферэнцыі кіраўнікоў трох саюзных дзяржаў – Савецкага Саюза, ЗША і Велікабрытаніі ў Тэгеране. Чытаючы такія паведамленні, партызаны і жыхары раёна пераконваліся ў тым, што фашызму прыходзіць канец, што трэба больш рашуча змагацца з ім.
Многія заметкі свед­чаць аб мужнасці і гераізме народных мсціўцаў, кемлівасці, багацці метадаў барацьбы. А 8 снежня 1943 года на ўсю першую паласу дадзены аншлаг “Прывітанне слаўным юбілярам!”. У тэксце адзначаецца, што «ў лістападзе споўніўся год з існавання партызанскага атрада, дзе каман­дзірам т.Нікіцін, а 1 снежня – два гады атраду, дзе камандзірам т.Макей. Слаўны і гераічны шлях пройдзены імі»… Прыводзяцца факты баявых дзеянняў атрадаў Макея і Нікіціна, расказваецца аб гераічных подзвігах пад­рыўнікоў У.Парахневіча, А.Піліпенкі, Я.Салаўёва і іншых. Зазначаецца, што ў лістападзе ў партызанскія атрыды ўлілося больш за 200 чалавек.
Фашысцкая прапаганда старанна ўтойвала свае няўдачы на франтах ад насельніцтва, апаса­ючыся росту ўсенароднага супраціўлення. Партызаны і жыхары раёна хацелі, а значыць, павінны былі ведаць праўду. Яе несла газета “Кіравец”, якую чакалі ўсюды.
“Кіравец” заклікаў жыхароў раёна быць пільнымі, ні ў якім выпадку не давярацца катам.
Вось якая карэспандэнцыя надрукавана за 15 жніўня 1943 года: “На акупіраванай тэрыторыі немцы аб’явілі рэгістрацыю мужчын і жанчын. Тых, хто прайшоў рэгістрацыю, фашысты ператвараюць у рабоў і ўтрымліваюць у лагерах ваеннапалонных”. Газета працягвае “10 жніўня, як чорныя вораны, напалі гітлераўцы на вёскі Валосавічы, Папоўшчыну, Паўлавічы, Негаўлю, Скрыпліцу, а пазней і на Капланаўку. Яны хапалі моладзь для адпраўкі ў Германію”.
У газеце друкаваліся матэрыялы і аб здрадніках Радзімы, аб тых, хто пайшоў на службу да акупантаў.
Распаўсюджвалася газета партызанскімі падпольшчыкамі, сувязнымі і мірнымі жыхарамі. Рэдагавалі яе Яўсей Самуілавіч Дабрынскі, Сцяпан Сямёнавіч Зайцаў. Актыўнымі карэспандэнтамі з’яўляліся Іван Пятровіч Бяляўскі, Міхаіл Міхайлавіч Ярчак, Іван Васільевіч Пятрунін.
Набіралі і друкавалі газету Ніна Яфімаўна Купрыяненка і Серафіма Арцёмаўна Дайнека. Гэта яны ў снежную завіруху і ў дождж разам з партызанамі брыгады з паходнымі касамі за плячамі перамяшчаліся з аднаго месца дыслакацыі ў другое. Усяго за вайну было выпушчана 60 нумароў “Кіраўца” агульным тыражом 23300 экземпляраў.
Леанід ПАСЮКОЎ, былы супрацоўнік газеты «Кіравец».