У суботу, 21 чэрвеня, на маляўнічым беразе
Чыгірынскага вадасховішча прайшоў фестываль сена

Ва ўсе часы сенакос у народзе лічыўся адным з самых важных і ганаровых этапаў сельскагаспадарчага года. Яго чакалі з асаблівым трапятаннем, бо ад таго, наколькі ўдала і своечасова ён пройдзе, залежаў дабрабыт усёй вёскі на доўгую зіму. Нарыхтоўка сена – гэта не проста праца, а сапраўдны рытуал, напоўнены глыбокім сэнсам, працоўнай доблесцю і народнымі традыцыямі. У беларускай культуры касавіца была часам асаблівага ўздыму – і фізічнага, і духоўнага. Людзі ўставалі з першымі промнямі сонца, выходзілі ў поле цэлымі сем’ямі, спявалі песні, каб лягчэй ішла праца, і заўсёды дапамагалі адзін аднаму. Існавала нямала прыкмет, звычаяў і нават замоў, звязаных з сенакосам.

Фестываль сена, які прайшоў у гэтыя выхадныя, стаў працягам традыцый – яркім напамінам аб тым, як важна захоўваць і перадаваць далей народную памяць, одай да зямлі, працы і тым, хто з касой адчувае сябе на роўных з прыродай. “Сенафэст” прайшоў на маляўнічым беразе Чыгірынскага вадасховішча і сабраў удзельнікаў і гледачоў з усяго раёна, а таксама з суседняга Клічаўскага. На цэнтральнай паляне, упрыгожанай фігурамі з сена, у атмасферы свята і народнай весялосці адбылося ўрачыстае адкрыццё фестывалю. З прывітальным словам да прысутных звярнулася намеснік старшыні райвыканкама Таццяна Бяляўская, якая нагадала аб важнасці сялянскіх традыцый і ўменняў, якія перадаюцца з пакалення ў пакаленне. “Сёння чыгірынская зямля прымае не толькі ўдзельнікаў і гасцей фестывалю, але яшчэ і ўдзельнікаў турыстычнага злёту, – адзначыла яна. – Як аматары цяжкай, але вельмі паважанай сельскагаспадарчай працы, так і аматары здаровага ладу жыцця і спорту сёння яднаюцца ў адзіным свяце. І цудоўна, што ёсць добрае надвор’е, добры настрой, ёсць людзі, улюбёныя і ў сельскагаспадарчую справу, і ў нашы народныя традыцыі, і ёсць людзі, якія нягледзячы на абставіны, надвор’е, жыццёвыя ўмовы, заўсёды ў страі”.
Ключавым момантам адкрыцця фестывалю стаў традыцыйны беларускі абрад “Сянны пояс”. Здаўна ў першы дзень касавіцы жанчыны выконвалі абрадавую песню, павольна рухаліся да месца сенажаці. Старэйшая з жанчын благаслаўляла на касьбу, прасіўшы дапамогі ў Бога. Пасля гэтага збіралі свежаскошаную траву, завівалі, скручвалі яе ў доўгія жгуты і плялі з іх травяныя паясы, уплятаючы туды палявыя кветкі і таксама загаворваючы яго на паспяховую касьбу. З поясам жанчыны выконвалі абрадавы карагод, потым гэтым поясам абвязвалі сваіх мужчын, нават маленькіх хлопчыкаў. Продкі лічылі, што трава першага ўкосу валодае гаючай і ахоўнай сілай.
Звон касы і пах сена Галоўнай падзеяй “Сенафэсту” стала спаборніцтва па сенакашэнні, у якім удзельнічала 10 каманд. Удзельнікі дэманстравалі сілу, вынослівасць і спрыт спачатку ў касьбе на хуткасць. Спаборніцтвы праходзілі ў выглядзе эстафеты, у якой удзельнічалі 3 касцы. Ацэньваліся не толькі хуткасць, але і якасць пракосу. Касцы з бляскам у вачах, звонкія косы, роўныя рады травы і гледачы, якія з заміраннем сачылі за кожным рухам гаспадароў, дзе важны былі не толькі сіла і спрыт, але і дыханне, вывераны рытм. І, вядома ж, строгі, але кампетэнтны погляд журы пад старшынствам Таццяны Бяляўскай.

Перамогу на гэтым этапе заваявала каманда ААТ “Дабаснянскае” “Дабаснянскія хлопцы”. На другім месцы касцы з КСУП “Ніва-Барсукі” – каманда “Рэактыўныя касцы”, на трэцім –
“Сябрукі” з ААТ “Кіраўскае райаграпрамтэхзабеспячэнне”.
Асабліва відовішчнай аказалася “Ювелірная касьба”, сапраўднае мастацтва – конкурс, дзе ацэньваліся не толькі хуткасць, але і акуратнасць, роўнасць зрэзу і эстэтыка працы касца. Лепш за ўсіх гэтыя якасці прадэманстраваў прадстаўнік каманды сектара спорту і турызму райвыканкама “Суперспорцік” Валянцін Шакараў, другое і трэцяе месцы занялі адпаведна Валерый Паўлоўскі з каманды “Асілкі” СГФ “Чыгірынка” і Павел Лебедзеў з каманды Скрыпліцкага сельскага Дома культуры “Хлопцы бравыя”.
Завяршылася спаборніцтва, мабыць, самым душэўным этапам. Удзельнікі фарміравалі стагі ўручную, выконваючы ўсе правілы. Тут важна было не толькі ўкласці сена хутка, але і стварыць устойлівую, акуратную форму – як рабілі нашы дзяды.
У гэтым відзе спаборніцтваў не было роўных камандзе Жыліцкага дзяржаўнага сельскагаспадарчага каледжа “Вікторыя”. За імі размясцілася каманда Кіраўскага філіяла Аўтапарк №14. Замкнулі тройку “Клічаўскія гаспадары” з Клічаўскага раёна.
Эка-куцюр па-кіраўску
Яркай і крэатыўнай падзеяй “Сенафэсту” стаў конкурс касцюмаў з прыроднага матэрыялу “Карнавал лясных фей”. Удзельнікі прадэманстравалі неверагодную фантазію і любоў да роднай прыроды, ператварыўшы сена, лісце, кару, шышкі і кветкі ў сапраўдныя творы мастацтва.
На імправізаваным подыуме дзеці і дарослыя, дзяўчынкі і хлопчыкі дэфіліравалі ў касцюмах, якія адлюстроўвалі сельскія матывы. Кожны ўбор быў унікальны, бо выкарыстоўваліся толькі натуральныя матэрыялы – усё, што шчодра дорыць наша зямля.
Парад мадэляў стаў сапраўдным упрыгожаннем конкурсу, падарыўшы прысутным усмешкі, апладысменты і адчуванне свята. Гэты конкурс не толькі раскрыў творчы патэнцыял яго ўдзельнікаў і стваральнікаў касцюмаў, але і нагадаў усім, наколькі прыгожая і багатая наша прырода.
Пераможцам стаў Ігнат Куксік у касцюме “Лясны жыхар” з Чыгірынскага сельскага Дома культуры. Прырода і творчасць спалучыліся ў яго касцюме ў адзінае цэлае. Яго вобраз пакарыў і журы, і гледачоў сваёй арыгінальнасцю і дзіцячай непасрэднасцю.
Другое месца – у прадстаўніцы Любоніцкага сельскага Дома культуры Кацярыны Касцюковай з вытанчаным касцюмам пад назвай “Любавушка”. Яе ўбранне, упрыгожанае каласамі пшаніцы і палявымі кветкамі, адрознівалася вытанчанасцю і гармоніяй. Вобраз атрымаўся лёгкім і насычаным па сэнсе адначасова.
Варвара Савянкова са Стайкаўскага сельскага клуба з прыгожым касцюмам “Пунсовая кветачка” заняла трэцяе месца. Дзяўчынка ўразіла журы і гледачоў не толькі сваім убраннем, але і выразнай падачай вобразу.

Галіна СЛАБОДНІКАВА, старшыня Кіраўскага райвыканкама:
“Сенафэст” – пацвярджэнне таму, што ў Беларусі адраджаюцца і захоўваюцца народныя традыцыі, захоўваецца гістарычная памяць. І гэта выдатна! Відавочна, што фестываль збірае шмат людзей. Мы рады бачыць на свяце нашых суседзяў з Клічаўскага раёна. Мяркую, што з кожным годам “Сенафэст” будзе яшчэ больш масавым.

Чараўніцтва вянкоў
На фестывалі адбыўся маляўнічы конкурс па пляценні вянкоў “Палявы цуд” –
мерапрыемства, якое сабрала як вопытных майстрых, так і юных удзельніц. Конкурс стаў сапраўдным упрыгожаннем фестывалю, аб’яднаўшы традыцыі, крэатыўнасць і любоў да прыроды. Удзельнікі працавалі з жывымі палявымі кветкамі, духмянай травой, каласамі і зялёнымі галінкамі. Па правілах – вянок павінен быў быць не толькі эстэтычна прыгожым, але і практычным, якасна сплеценым.
Самы прыгожы вянок атрымаўся ў Алены Паньковай з Клічава. На другім месцы са сваім творам мастацтва – Марына Кандрацьева з Кіраўскага РЦСАН, на трэцім – Сафія Кісель – прадстаўніца Любоніцкага сельскага Дома культуры.
Гастранамічны паядынак
Смачнай часткай “Сенафэсту” стаў конкурс страў “Палянка пачастункаў”. Тут ацэньваліся смак, арыгінальнасць падачы, а таксама яго суадносіны з тэматыкай фестывалю. Перамогу ў гэтым конкурсе святкавала Анжэла Горбач з РЦСАН за “Прысмакі з крапівы”. За работу “Дружная сямейка” Алена Курнікава з Чыгірынскага сельскага Дома культуры атрымала 2 месца.
На 3-м – Ксенія Епішына са Стайкаўскага сельскага клуба са стравай “Бульбяныя ружы”.
Хвалюючым момантам фестывалю стала ўрачыстае ўзнагароджанне пераможцаў спаборніцтваў і конкурсаў. Старшыня райвыканкама Галіна Слабоднікава павіншавала ўсіх са святам і ўручыла падарункі за перамогу ў спаборніцтвах па сенакашэнні і ў конкурсе касцюмаў з прыроднага матэрыялу.
Старшыня раённай арганізацыі РГА “Белая Русь” Таццяна Арцюхова ўручыла падарункі пераможцам у конкурсе па пляценні вянкоў і конкурсе страў.
На свяце працавалі майстры клубных устаноў, дзіцячай школы мастацтваў г.Кіраўска, арганізацый раёна. Радавалі ўсіх сваімі выступленнямі фальклорныя калектывы раёна. Добра бавілі час на свяце і юныя жыхары Кіраўшчыны. Для іх былі арганізаваны гульнёвыя забаўляльныя праграмы.
Няхай “Сенафэст” застаецца добрай традыцыяй, якая аб’ядноўвае пакаленні і натхняе ўсіх нас на развіццё і росквіт нашай малой радзімы.
Галіна РУСЕЦКАЯ.
Фота аўтара.

Аб ходзе і выніках турыстычнага злёту мы раскажам у наступным нумары.